Niedobór progesteronu (niewydolność fazy lutealnej) to zbyt niskie stężenie progesteronu lub zbyt krótka faza lutealna po owulacji. Może utrudniać zagnieżdżenie zarodka i utrzymanie wczesnej ciąży. Bywa wiązany z krótką fazą lutealną (poniżej 10 dni), plamieniami przed miesiączką i trudnościami z zajściem w ciążę. Przyczyną może być słaba czynność ciałka żółtego, hiperprolaktynemia lub zaburzenia tarczycy. Rozpoznanie jest…
TSH to hormon sterujący pracą tarczycy, a jego zaburzenia bezpośrednio wpływają na płodność. Zarówno nad-, jak i niedoczynność tarczycy mogą zaburzać owulację oraz regularność cykli. U kobiet starających się o ciążę zaleca się zwykle TSH poniżej 2,5 mIU/l. Niedoczynność tarczycy (wysokie TSH) często podnosi prolaktynę, co dodatkowo hamuje owulację, i bywa wiązana z niedoborem progesteronu oraz…
AMH to marker rezerwy jajnikowej, czyli orientacyjnej liczby pozostałych pęcherzyków. W odróżnieniu od innych hormonów można go oznaczać w dowolnym dniu cyklu. AMH wydzielają małe pęcherzyki jajnikowe, a jego stężenie maleje z wiekiem. Orientacyjne wartości prawidłowe to około 0,7–3,5 ng/ml; niższe sugerują obniżoną rezerwę. AMH mówi o liczbie komórek jajowych, ale nie o ich jakości ani…
Hiperprolaktynemia to trwale podwyższone stężenie prolaktyny we krwi (zwykle powyżej około 25–30 ng/ml u kobiet niebędących w ciąży). Jest częstą, zwykle odwracalną przyczyną zaburzeń owulacji. Nadmiar prolaktyny hamuje oś podwzgórze–przysadka–jajnik, prowadząc do rzadkich miesiączek, ich braku, cykli bezowulacyjnych lub niedoboru progesteronu. Przyczyną bywają m.in. gruczolak przysadki, niedoczynność tarczycy i niektóre leki. Podstawą rozpoznania jest oznaczenie prolaktyny…
Prolaktyna to hormon przysadki odpowiedzialny głównie za laktację. U kobiet niebędących w ciąży jej prawidłowe stężenie mieści się zwykle w zakresie około 5–25 ng/ml. W nadmiarze prolaktyna hamuje pulsacyjne wydzielanie GnRH, a przez to LH i FSH, co zaburza owulację i może skracać fazę lutealną (niższy progesteron). Objawia się nieregularnymi cyklami, brakiem owulacji lub mlekotokiem. Trwale…
FSH to hormon przysadki, który na początku cyklu pobudza wzrost pęcherzyków w jajniku. Pod jego wpływem dojrzewa pęcherzyk, który następnie wydziela estradiol. FSH oznaczane w 3. dniu cyklu służy ocenie rezerwy jajnikowej: prawidłowa wartość to zwykle poniżej 10 IU/l. Wysokie FSH oznacza, że organizm mocniej stymuluje jajniki – co wskazuje na obniżoną rezerwę i zbliżanie się…
LH to hormon przysadki, którego gwałtowny wyrzut wyzwala owulację. Owulacja następuje zwykle 24–36 godzin po początku wyrzutu LH, dlatego testy owulacyjne wykrywają właśnie ten skok. Wyrzut LH jest uruchamiany przez wysoki estradiol z dojrzałego pęcherzyka. Po owulacji LH podtrzymuje ciałko żółte wydzielające progesteron. Podwyższony stosunek LH do FSH bywa wskazówką w kierunku zespołu policystycznych jajników (PCOS)….
Estradiol to najważniejszy estrogen, wydzielany głównie przez dojrzewający pęcherzyk w fazie folikularnej. Pogrubia błonę śluzową macicy i sprzyja powstawaniu płodnego śluzu szyjkowego. Rosnący estradiol z dominującego pęcherzyka wyzwala wyrzut LH, który prowadzi do owulacji. W 3. dniu cyklu jego stężenie jest niskie (zwykle poniżej 50 pg/ml); przed owulacją sięga 200–400 pg/ml, po czym spada. Estradiol powstaje…
Progesteron to hormon fazy lutealnej, wydzielany przez ciałko żółte po owulacji. Przekształca endometrium tak, by mogło przyjąć zarodek, i podnosi podstawową temperaturę ciała o 0,3–0,5°C. Stężenie progesteronu w środku fazy lutealnej potwierdza owulację: wartość powyżej 3 ng/ml świadczy, że owulacja nastąpiła, a poziom powyżej 10 ng/ml uznaje się za prawidłową czynność ciałka żółtego (ASRM). Wydzielanie jest…
Hormony cyklu to substancje sterujące pracą jajników i przebiegiem cyklu menstruacyjnego, wydzielane przez podwzgórze, przysadkę i jajniki. Ich rytmiczne zmiany decydują o dojrzewaniu pęcherzyka, owulacji i przygotowaniu macicy do ciąży. W pierwszej połowie cyklu FSH pobudza wzrost pęcherzyków, a rosnący estradiol pogrubia endometrium i wyzwala wyrzut LH, który uruchamia owulację. Po niej ciałko żółte wydziela progesteron….
